Columns in de categorie Column

Blote douche

Over een verjoardagskedo hoef ik nooit lange noa te denkn.
Noa de verplichte zinne: ik hoeve niks, ik eb alles al, volgt al snel: oké, doe dan maar een hotelovernachting veur twi’j persoonn.
Ie kunn mi’j niet blieder maakn, een nachien in een ander bedde, op een andere locatie, an een andere ontbijttoafel en onder een andere douche.
Ja, dat leste vien ik ok leuk, een andere douche.
De luxe doarvan stöt mi’j merakels an, beter kan een mörn veur mi’j in een hotel niet begunn.
Ik kan doar zo lange onder blievn stoan as ik wil. Zonder schuldgevuul dat et zoveule water en gas kost.

En gelukkig is et weer zoverre: mien man en ikke goan nur een hotel in Egmond an Zee, veur twi’j nachtn.
Wanneer wi’j de duunn in ‘t zicht krieng begunt et bi’j mi’j al te kriebeln in de boek.
Mien geluksgevuul barst mi’j bijna dwars deur de navel hin.
De receptioniste van et hotel begroet ons vriendelijk, et is net of ze ons kent.
Wanneer wi’j onze intrek neemn in onze kamer loop ik metiene deur nur et bi’jbeheurende balkon.
Wi’j kiekn uut over de zee en et dörp. Prachtig, volgns mi’j kan er niks meer mis goan.
En inderdoad, de volnde mörn begunt mit een lekkere en langdurige douchesessie woarnoa et ontbijt weer um te smulln is.
De spanning die achter mien navel oplöp wördt mit elk plakkien brood of extra lekkernij groter en groter.

De hele dag genietn wi’j van de zee, de störm, de strandtenties, et eetn, de bakkies koffie, de winkelties, et strand en de duunn.
’s Oams klappn wi’j uutgeteld op bedde um een seconde later deur te dendern nur de sloap.
De volnde mörn bin wi’j weer vrog in de veern.
Ik klede mi’j vustig uut um te goan douchn.
Terwijl ik in mien blote niks de douchekrane oopndreie en mit mien hand vule of et water al warm wördt, constateer ik dat dat leste wel heel lange duurt.
Ik dreie de krane dichte en weer oopn.
Misschien dat dat helpt.
Niet.
Dan nog maar een keer.
Helpt niet.
‘Frits, et water wördt niet warm!’
‘Och, tuurlijk wel, gewoon eem geduld em.’
Et water blef stienkold en ik stoa nog steeds in mien blote niks nutteloos mit mien hand onder de waterstrale.
Ik roepe nur mien man: ‘Bel de receptie maar want dit is niet in örde!’
‘Och deerne, sloat gewoon eem een washand um et heufd, zo muuilijk is et toch niet?’
‘Wat?! Dat wil ik niet! Ik mut douchn, warm water op mien spiern! Bel de receptie!’
‘Meinse, wat een onzin, kleed oe gewoon an. Douche ie oe mörn thuus weer.’
‘Bel de receptie, ik stoa hier al een kwartier te vernikkeln!’
‘Ik belle gien receptie, doe normaal.’
‘BEL DE RECEPTIE!!!’
Et kump binn, hi’j belt de receptie.
‘Kleed oe maar weer an, want de technische dienst kump er an.’
Ik trekke mien kleern weer an en goa zuchtnd op et bedde zittn.
Mien man goat ondertussn een rondtien over et strand loopn.
En doar zit ik dan.
Te wachtn.
Tot ik een tikkien op de deure heure.
De man van de technische dienst löp de douche in, löt et water stroomn en constateert: et water wördt niet warm.
De man goat weg, kump terugge, et water blef kold, de man goat weg, kump terugge, et water blef kold, de man goat weg, kump terugge, en et water wördt warm. En blef warm!
As een roazende kleed ik mi’j weer uut en springe weer in mien blote niks onder de inmiddels warme douche.
Man, wat lekker. Dit dut een vrouwe in douche-nood heel arg goed.

As wi’j an ons ontbijt zittn löp de receptioniste langes alle toafelties um nur de kamernummers te vroang.
Wanneer ze die van ons heurt zeg ze: ‘Oh, jullie hadden vanmorgen dus problemen met het warme water, hè? Jullie krijgen de koffie en thee die jullie gisteren en vandaag in de lounche gebruiken gratis, voor het ongemak.’
Wi’j protesteern niet iens.
Want dat vienn wi’j leuk, gratis koffie of thee! Gratis!
Wi’j maakn der dankbaar gebruuk van.

En wat dat mit de spanning achter mien navel dut zeg ik lekker niet…

Brand!

Ik viene dat ik mag pochn op een zeer roeme ervaring wat betreft de geestelijke en lichamelijke opvoeding van onze vier kienders.
Et was netuurlijk niet altied eenvoudig, gung niet van een leien dakkien.
Et liefts wi-j ze bescharmn teeng de grote boze wereld, maar ok teeng de gevoarn die in en rond et huus op de loer lingn.

Toen ze nog klein waarn laang de lucifars niet binn handbereik, mochtn ze ien keer mit hun vingertien deur et vlammegien van een brandende keerse goan, bi’j et gasstel mossn ze weg blievn en toen et traphekkie niet meer neudig was mossn ze zittnd op hun bibs de trappe ofgoan. Ok luut ik ze vuuln hoe hiete onze brandnde kachels waarn.

Onze kienders bin dus op e-gruuid mit verschillnde meniern van et veurkoomn van probleemn.
Dat onze eerste zeune mit zien fietsien over een stientien kwam te valln en zien elleboogbot scheurde, dat de twi’jde zeune uut een boom vuul en in de auto, op weg nur de dokter, alles onderspi’jde, dat de darde zeune vol op zien mond en tandn kwam te valln umdat hi’j beide narms in zien pyamabroek e-steukn ad en zich niet op kon vangn toen hi’j kwam te stroekeln, kiek, doar was ik netuurlijk onschuldig an. Onze dochter ef, toen ze nog klein was, alleen e-krijst toen ze twi’j gaaties in de oorn kreeg.
Kon ik ok niks an doen, ze wol zelf oorbelln.

En now bin onze beide kleinkienders (drie en vief joar) elke donderdag in et huus woar hun va ok in op e-gruuid is.
En de regels in dat huus bin ok nog steeds ongewiezigd (behalve de lucifars en de keersn. De lucifars bin vervangn deur een gasansteker en de keersn warkn now op batteri’jn).
Elke donderdag haal ik de kleindochter an et eind van de mörn van de peuterspeulzale en saamn wandeln wi’j dan nur ons huus.
Zo ok twi’j weekn geleedn.

Et is stienkold, bi’j vriezn of.
As ik et deerntien an de hand neme bin ik bliede dat ik heur sloffies al op de vensterbanke boovn de kachel e-legd ebbe.
Thuus e-koomn trek ik heur et jassien en de schoegies uut um doarnoa de sloffies an heur kolde voeties te trekkn.
Maar dat blieft mevrouw niet: ‘Nee, ik wil mien eign regenboog-sloffies an, oma!’
Ik kieke heur an en vroage: ‘Regenboogsloffies? Die eb ik niet. Ie em hier toch die roze sloffies an?’
Et deerntien gef niet op: ‘Zittn in mien tassien, oma’.
Inderdoad, in heur kolde tassien zittn een paar sloffies mit de kleurn van de regenboge.
‘Oh, prima, mien kiend, maak ik ze eerst eem warm op de kachel. Ze bin stienkold.’
Terwijl ik de beide sloffies op de kachel legge kek et kiend mit grote oong toe, begunt wat te slikkn um doarnoa in een ongekend gegil uut te breekn: ‘IK WIL NUR MAMME TOE! IK WIL KONIJN! IK WIL NUR PAPPE TOE!’
Ik weet niet wat er gebeurt.
Op mien hurkn zittend kiek ik heur stomverbaasd an en zegge rustig: ‘Nou moe, wat is dit now dan?’
Et kiend lek in een ofgesleutn gedeelte van heur brein te verkeern want ze blef gilln en bleern.
Ik beslute der verder gien andacht an te geevn en zegge: ‘Ie kunn niet nur huus want pappe en mamme bin der niet, dus hol maar op te krijsn.’
Et helpt echter niks.
Dan haal ik mien scholders op en zegge: ‘Goed, bleer maar deur, ik goa een soepien maakn.’
Asof er een knoppe ummegoat stopt ze.
Ik trekke heur de inmiddels opgewarmde sloffies an en et onbegriepelijke leed is veurbi’j.
As et deerntien ’s middes op bedde lig (in een deur de kachel verwarmde pyama en een hietwaterflesse an heur voeties) vroag ik mi’j of wat er toch mit heur an de hand e-west is.
Et pochn op mien roeme ervaring mut ik misschien maar eem wat mindern.
Der is iets gebeurd woar ik de vinger niet op kan leng en wat ik bliekbaar ok niet kon veurkoomn.

Mien licht goat pas op as de vader van de beide kienders ze op kump haaln.
Ik vertelle hum de gebeurtenis en stoa ondertussn mit mien achterwark teeng de kachel an.
Ik stoa iets te lange, ik verbranne bijna mien zitvlak.
En dat dut et hum.
Ik roepe: ‘IK WEET ET! Jullie em vloerverwarming! Dat arme kiend kent gien kachel en ef netuurlijk e-dacht dat ik heur sloffies gung verbrandn! Dom volk, neem dan ok een kachel, dit ad veurkoomn kunn wörn! Ik kan ok niks an jullie overloatn!’

Of ze now willn of niet, ik mut mit regelmoat maar eem nur ze toe um controles uut te voern.
Nog vaker dan ik now al doe…

Rangörde

Al van jongs of an em wi’j allemoale te maakn mit rangörde. Of et now terecht is of niet, wi’j em ons leevn in e-deelt in vakkies van ‘belangrijkheid’. De iene meent deur een bepaalde positie hoger op de maatschappelijke ladder te stoan as de ander en verwacht dat die ander automatisch zal gehoorzaamn as ze iets op e-legt wördt. Dat automatisme ken ik niet. Ik bin ok gien grammegien onder de indruk van ladders en posities.

De diernwereld ef ok een rangörde. Die verschilt gelukkig enörm van de meinselijke rangörde. Mits der gien oorlog is eetn wi’j mekare van neture niet op. Umdat onze rangörde zich in ons verstand ofspeuld en in de dierenwereld in de mage.
Ondanks die dierlijke rangörde hol ik van ze. Zelfs een spinnegien trap ik niet dood. Ok dat kleine biessien mag der weezn. (een mugge mu-k nog eem over noadenkn)
Kattn vien ik ok lief en leuk. Zo löp der een zwart kattien gedurig deur onze tune. Et biessien ef ien ogien dat dichte zit. Heel sneu um te zien. Toch redt hi’j zich prima.

Qua rangörde is mien liefde veur de diern echter de leste tied onder spanning koomn te stoan.
Ik holle namelijk ok van elk vogeltien dat in onze tune hupst. Op moederdag eb ik een passnd kedo e-kreeng van de kienders: een mooi vogelhusien op een poot. Die vul ik mit zoltloze pinda’s en broodkrummels. Her en der in de tune hang ik elke dag extra zakkies mit pinda’s. Hoevn ze gien ruzie te maakn. Keuze genog. Echt prachtig um al die eetnde vogelties te zien. Zelfs een spechte hangt geregeld an zo’n zakkien.
Mien man ef doar helaas een kritische neute over loatn valln: ‘Frouk, weet ie wel dat die pinda’s ons elke weke zo’n vier euro kostn?’’
‘Ja. En verder?
‘Now, tel maar ies op wat dat kost op joarbasis.’
‘Oké, stop ie dan mit rookn?’
‘Die twi’j op een dag? Is dat een vergeliek?’
Tot zoverre disse zinloze discussie. Dit klinkt nur een verwaarloosbare rangörde.

Op zekere zundag zittn wi’j mit zien alln an de toafel onze zundagse Chinese tomaatnsoep te eetn. Ondertussn geniet ik van al die vogelties die zich te goed doen an de pinda’s. Zo mooi.
En och, doar kump ok die halfbliende katte an e-sjokt. Zo lief. Et leevn is goed. Tot ik de katte doodstille zie stoan. De bedoeling doarvan kump mien soepeetnde brein niet binn. Verscheidn chineezn blokkeern mien alertheid. De katte springt in een flits op nur et vogelhusien, hapt nur een vogeltien en klettert mit et vogeltien in de bek op de grond. Dan ontwaakt mien brein. Terwijl ik mien lepel loate valln en mit een harde klap op de toafe sloa gil ik: ‘Neeee, hi’j ef een vogeltien te pakkn!!!’
De andere soepeters schrikkn zich lam.
Ik vliege deur de oopn tuundeurn nur buutn, maar de katte rent et weiland in. Mien man vlög achter hum an maar mut mit lede oong anzien dat de katte mit et vogeltien in zien bek verdwient in de verte.
Ik bin pisniedig. Echt, zo niedig bin ik nog niet vake e-west. Ik kan der niet over uut.
Ik beslute um vustig een bak water kloar te zettn mocht ienoog-katte et lef em um weer terugge te koomn.
Ik gooie hum mit water en al de dood in.
Oog om oog, vogel um vogel. Wanneer et eetn op is, verschient ienoog-katte weer en goat in de schaduw van ons tuunhusien ling.
De onschuld zelve. Maar ik bin veurbereid. Ik pakke veurzichtig de bak water en mit mien allervriendelijkste stemme loop ik al paaiend nur hum toe:‘Poesiepoesie, kom maar, kom maar.’
Et dier blef ling, rekt zich nog ies extra uut. Eem meen ik et vogeltien in zien boek te zien beweeng. Dat verstarkt mien woede. As ik een halve meter van hum verwijderd bin, stoa ik stille en gooie mit een machtig mooie boge de bak water over hum hin. Tenminste, dat was mien bedoeling. Et dier sprint zo snel weg dat nog gien fractie van een druppel op zien vacht terechte kump. Eerlijk, ik kan hum wel vermoordn. Ik roepe hum nog noa: ‘Blief van mien vogelties of, bliende ratte!’

Helaas ef disse actie hum niet of e-schrikt, hi’j sjokt nog geregeld stoïcijns deur onze tune.
Maar ik goa et winn, een ni’je bak water stöt veur hum kloar! Zeikenat goat ie wörn!
Zet nooit weer een poot of kek mit ien oge in onze tune! Disse rangörde is veur mi’j!

Vrouwelijk inzicht

Ik zeg et maar heel eerlijk: in de huidige transgender- en wokewereld kan ik mien weg niet goed vienn.
Et goat mien verstand te boovn en ik kan alleen maar mit verbijstering kiekn nur de hysterie die een deel van de jongeren te pakkn ef.
Mit sommign eb ik diep medeliedn, andern zol ik et liefst een pak rammel geevn.
‘Jaja, totdat et ok bi’j oe an deure klöpt,’ heur ik menigeen al zeng, ‘dan denk ie der wel anders over.’
En ik mut eerlijk toegeevn dat mi’j pasgeleedn de schrik umme et arte sluug.
Ik meende echt dat er bi’j ons op die transgenderdeure e-klöpt wörde. Op Koningsdag nog wel.

Traditiegetrouw koopn wi’j op de Kloostermarkt een kedogien veur onze kleinzeune (5) en kleindochter (2).
Dit joar dus ok, al wördt et steeds muuilijker um de kienders iets te geevn wat ze nog niet em.
Toch trekkn mien man en ikke der roem de tied veur uut en strui’jn wi’j de hele markt of, van boovn nur beneedn en van links nur rechts.
Et blek niet eenvoudig.
De kleinzeune kump nameijk bijna umme in de autogies en trekkers en de kleindochter in de poppn en anverwante zaakn.
Wat kunn wi’j ze dan nog geevn dat niet op die bulte kump?

Wanneer wi’j et bijna opgeevn zie ik op een stoepe een grote deuze ling mit doarin, tussn allerlei ander speulgoed, een deuze mit een helikopter van neplego.
Wat de deurslag gef is de pries: lange niet duur. Hup, inpakkn en wegweezn. Op nur et vrouwelijke kedogien.
Maar hoe wi’j ok zuukn, kiekn en rondrommeln, nargens is iets biezunders veur et deerntien te vienn, alles is van etzelfde.
‘Now, dan geevn wi’j heur toch geld veur in de spaarpot?’ stelt mien man veur. Et is net of mien adem stoekt.
Dit is weer zoooo mannelijk! Wat börrelt er toch in dat brein rond?
‘Man, dat is toch elemoale niet leuk! Kreg et keerltien een kedogien en dat arme deerntien stom geld. Snapt ze toch nooit!?’
Al debateernd passeern wi’j veur de zoveulste keer een kroame mit alozies en sierroadn.

En dan treedt mien altied geweldig warkende brein weer in actie: ‘Ik weet et! Wi’j geevn heur een ring! Ie weetn wel, zo’n lievenheersbiesien! Die ef ze niet!’.
Mien man kreg niet iens de kans um et of te keurn, ik eb al een ring e-vunn en die mag ik van de kroammevrouw wel eem thuus probeern bi’j et deerntien, vlak achter de kroame.
As verzekering dat ik ok echt terugge kome mit de ring geef ik mien bibliotheekpassien as onderpand. Weegt absoluut op teeng de ring.

Bi’j de kleindochter an e-koomn goa ik op de hurkn veur heur zittn en zegge: Kiek ies, zo’n mooi ringegien! Die krie-j van oma. Pas maar eem.’
Et deerntien kek nur de ring en gooit heur hele lichempien in de strijd: trekt heur handtien weg, vingertien weg, en bijna blerend röp ze dat ze de ring niet wil! De woke-angst slöt mi’j umme et arte. Et zal toch niet?
‘Goa-j dan mee mit oma? Dan zuukn wi’j een andere ring uut, mit een bloempien der op.’
Maar et deerntien wil er niks van weetn. ‘Kiek, oma ef er ok twi’j umme, kiek, zo mooi. En mamme ok, kiek maar. Kom, dan goan wi’j der iene uutzuukn veur oe!’
Maar helaas, de kiend blef dwars en bleert ondertussn op een hoog geluudsniveau.
Heur mamme beslöt um mee te goan, misschien helpt dat.
Bi’j de kroame e-koomn krieg ik mien biebpassien terugge en lever ik et ringegien weer in.
Ondertussn bleert et deerntien uut alle macht deur: ‘Ik wille niet! Ik wille niet!’
Terwijl de kroammevrouw en ik op zuuk goan nur een armbandtien of kettinkien heur ik mien schoondochter zeng: ‘Hol maar op, ze ef zelf al iets e-vunn!’
As ik mi’j ummedreie zie ik een heel gelukkig deerntien: ze ef uut een bak een paar glinsterende hoar-elastiekies e-vunn en um heur polsien e-doan.
Ze is de koninginne te rieke.
As ik heur straalnde gezichien zie valt er een last van mien skolders: al is et wel heel vremd wat hier gebeurt, klöpt et veur gien meter, toch is er van geslachtsproblematiek gien speur te bekenn.

Al zal er an heur vrouwelijke inzichtn nog wel et ien en ’t ander corrigeert muttn wörn.

Fantastische verjoardag!

Ie maang et best weetn: wi’j bin van huus uut enörme partypoepers. As et ok maar argens rök nur een feessien, bbq of een verjoardag dan stoan wi’j op de stoepe, uut e-neudigd of niet.
En niet alleen goan wi’j graag nur feessies bi’j andern, nee, ok binn ons thuusfront kunn wi’j niet wachtn um de slingers op te hangn en de frituurpanne an te slingern.
Een betien verjoardag begunt bi’j ons al vrog in de mörn, krummelontbijt op bedde. Heerlijk, al die viezigheid tussn de laakns.
As wi’j ’s oamds nur bedde goan likkn wi’j mit een natte vinger eerst al die heerlijkheedn van ’s mörns nog eem op. Fantastisch.

Ons huus hangt ok mit regelmoat vol mit slingers. Zelfs buutn et huus. De tune hangt bi’j een verjoardag vol mit vlaggn, lampies, plastic driehoekvlaggies, vuurkörvn, alarmlichtn, sirenes en nuum maar op. De joarig Job/Jet zal weetn hoe bliede wi’j bin dat hi’j of zi’j alweer een joar e-spaard is.

En et allermooiste is hier de vroage: ‘Lieve schat, wat wi-j vanoamd graag eetn?’
De iene is er altied rap mee: ‘Chinees bestelln in Veno!’ De ander denkt vake nog wat langer noa um doarnoa toch weer mit etzelfde op de proppn te koomn: ‘Petat, frikandelln en krokettn bestelln bi’j Rene van et Wapen van Utrecht in Klooster!’ De diversiteit is wat dat betreft in ons gezin arg groot. Maar goed, ze maang kiezn dus ik goa doar gien discussie over an.

Begun februari bereikte mien man de mooie leeftied van 62 joar.
Zowaar gien kleinigheid.
En et is ok gien kleine vent.
Et is een stevige man, mit een starke wille en een lief arte.
Zörgzaam, meelevend en stöt altied veur een ander kloar. Dat eb ik hum goed bi’j e-bracht, dat mut e-zegd wörn.
En umdat hi’j eigenlijk altied an een ander denkt weet ik now al wat hi’j zal zeng op de vroage wat hi’j ’s oams wil eetn. Iets wat iederiene lust. Petat of chinees.  
Maar eerst veurzien alle kienders en kleinkienders hum van kedoos die hi’j van te veurn an e-geevn ef graag te willn em.
De man zit echt te straaln asof elk kedo een verrassing is.
Tenminste, as wi’j zien gezichte kunn ontwaarn tussn alle slingers die um zien heufd hangn, over zien stoel gedrapeerd lingn en boovn de verjoardagcape van Superman uut probeert te koomn. Joarige Job zal weetn dat ie joarig is.

Twi’j van onze kienders blievn vanoamd eetn en verheung zich inmiddels al op de- ‘Lieve schat, wat wi-j eetn?’-vroage. De rest goat weer nur huus umdat hi’j zien verjoardag de volgnde zoaterdag officieel mit et hele stel goat viern. En doar kump ie: ‘Lieve schat, wat wi-j straks eetn?’
Ik stoa al bijna bi’j de frituurpanne, et zal sowieso wel een snel krokettien of frikandellegien wörn.
De man denkt noa, löp mit wapperende Supermancape en sliertn slingers deur de kamer en stöt noa een rondtien of viere stille. De beide kienders kiekn hum gespann an.

‘Ik weet et!’ röp hi’j mit glanznde oong. ‘Wat ik al joarn niet mag eetn van jullie wil ik vanoamd eetn! Der stöt nog een blik broene boonn in de kelder en wi’j em nog spek in de diepvries! Dat wil ik eetn!’

As verstiend bliev ik stoan.
Van de beide kienders klapt de onderkake nur beneedn.
Hun oong geevn pure paniek weer.
Dan schreeuwn ze tegelieke: ‘NEEE, IK GOA NUR HUUS!!’ wat veur ien van beidn elemoale niet kan, hi’j woont nog inpandig.
Maar de stumperd ef et niet iens deur, is al op weg nur de kapstok um mit zien zuster mee te goan.
Manmoedig raap ik mi’jzelf bi’j mekare en zegge streng: ‘Niks dervan, et klöpt, oen va ef um jullie al joarn gien broene boonn mit spek eetn, ik make et veur hum kloar!’
De doad bi’j et woord voegnd begun ik te kookn.
De kienders zittn op een bultien veur de kachel, armn um mekare hin e-slaang, in de hoop dat et een boze droom is.

De feestvreugde is dan ok enörm groot as wi’j mit zien viern an toafel zittn.
Mien man et zich bijna uut mekare, hi’j genöt, schept wel drie keer op, et al et spek bijna op, terwijl de beide kienders ien, ja echt ien boontien op hun börd em ling.
Et kokhalzn kunn ze bijna niet teengholln as ze dat kleine dingien in de mond schoevn.
Maar mien man ziet et niet.
Zien blik is alleen maar gericht op zien eetn.

As de pann zo goed as leeg bin verzucht hi’j: ‘Dit was et mooiste kedo van vandage! Wat een dag, wat een fantastische verjoardag!’

Dag (o)ma Betje Weijs

Ons olderlijk huus vuult leeg.
Stilte heerst in alle kamers.
De stoel an de keukntoafel hoeft gien steun meer te geevn an de bewoonster.
De keukntoafel hoeft niet meer te functioneern as ‘kantoor’.
De markante bewoonster Betje Weijs hoeft er gien gebruuk meer van te maakn.

Betje, die een lang leevn mocht em hier op aarde, saamn mit heur man Appie, heur drie kienders, angetrouwdn, neeng kleinkienders en twi’j achterkleinkienders.
Een leevn dat bol stond van betrökknheid, belangstelling, zörgzaamheid en soms ongevroagde maar zeer hartelijke umhelzingn. ‘Ze zol mi’j de nekke breekn’ was altied zeer van toepassing.

Ze was een moeder en oma die altied heel dudelijk maakte hoe ze over bepaalde zaakn dacht.
Of hoe ze iets wilde. Of wilde weetn woar een ander mee bezig was en hoeverre ze waarn.
De lieste van betrökknheid was eindeloos.
Betje bleef tot op et leste moment, liggend in heur bedde in de kamer, op de heugte van alle bouwperikelen van de kleinkienders.
Menig kleinkiend luut heur foto’s en filmpies zien van de vörderingn.
‘Wat wördt dat dan? O, is dat de kamer? En wat mu-j allemoale nog doen dan?’

Die betrökknheid begon al heel vrog, ok in et leevn van de kleinkienders.
Iedere dinsdag ging een paar van dat kleine grut tussn de middeg bi’j opa en oma eetn.
Wit tijgerbrood mit leverpastei, besmeerd mit curry, en nog een blik kiepesoep.
Noa et eetn nog een druppien en dan weer nur skoele.
As ze niet genog aatn was steevast de vroage; ‘of bi-j ziek?’
Bi’j ons as volwassenen vruug ze dan: ‘Of doe-j an de lijn?’
Elke zundag deedn wi’j et loopien nur (o)ma.
Eem bi’jproatn.
Maar doar bleef et niet bi’j.
Drinkn, wörst, keeze en chips was bijna verplichte kost.
Ze bleef maar loopn en reddern.
Opa Weijs was doar wel ies poesterig umme: ‘Meinse, goat toch ies zittn, ze em genog!’

Betje leefde op ritueeln.
As de kleinkienders op et schelpn padtien langs heur huus fietstn richting skoele mos er wel e-zweit wörn.
En etzelfde op de teruggeweg.
En o wee, aa-j dat niet deedn of ie addn een onherkenbare jasse an.
‘Waar ie ziek gistern? Ik eb oe niet langes zien goan!’
De karstdaang waarn ok altied volle bak.
Een prachtig gedekte toafel in een propvolle keukn woar wi’j hoast bi’j mekare op schoot mossn zittn, soep die e-zeefd mos wörn veur de pietluttn onder ons (want al die stukkn in de soep), lauwe schnitzels die op waxinelichies warm mossn blievn (mocht niet e-weigerd wörn want: lus ie die niet? Bi-j niet goed? Doe-j an de lijn?) en een cornetto van bedenkelijke kwaliteit.
Dat bleekn de ijssies van veurig joar te weezn, die mossn eerst op.

En wie zal ons now nog van die warme gebreide sokkn veurzien?
Gien meinse in de familie die dat in de vingers ef.
Betje wel, al ad ze de vingers krom van de artrose mit de bi’jbeheurnde piene.
Ze bleef sokkn brein tot et echt niet meer kon.
En ok al konn heur handn et eigenlijk niet meer an, ze blééf wassn mit die oldewetse rondklotsnde wasmessiene. Wringn, spuuln, wringn, spuuln, woarnoa et in de winter an touwgies deur de keukn höng.
Een elektrische wasmessien was gien sprake van: ‘Wat mut ik mit zo’n dink mit al die ingewikkelde knoppn! Nee, loat mi’j et maar gewoon mit de hand doen, dat is ok goed veur mien artrose.’

Wi’j kiekn in liefde terugge op een moeder en oma die der altied veur ons was.
Heur kenmarkende uutspraakn van enthousiasme zulln wi’j nog lange noadoen: ‘Noooooww, maar dàt vien ik mooi!’ Eigenlijk vond ze bijna alles mooi.
En leuk.
Ze was heel snel bliede te maakn.
Zo ef ze alle tekeningn en warkies van de kleinkienders bewaart, zo bliede was ze der mee.

Betje wus dat God er veur heur was, ok in de muuilijke joarn woarin ze heur man Appie zo ontzettend miste, woarin ze steeds meer piene kreeg en van operatie nur operatie nur constante verzörging gleed.
In de weekn veur heur starvn zung ze mit regelmoat en mit een breekbare stemme menig christelijk lied.
Veural et ‘Op U, mijn Heiland blijf ik hopen’ kwam geregeld veurbi’j.

Heur huus is now leeg en stille, de stoel onbezet, et keukntoafelkantoor van zien functie ontheevn.
Betje huzeert er niet meer.
Nee, Betje is eindelijk ècht Thuus, bi’j heur Heiland, in et grote Vaderhuus.

Energierekening!

Vanof augustus bin ik al ongedurig. ‘Frits, wi’j bin in oktober an de beurte! Wi’j ontspringn de dans echt niet, heur! Aa-j et op internet leezn hoeveule meinsn dik in probleemn e-koomn bin, manmanman, ik holle mien arte vaste!’ Ik gille nog net niet.
Vanof augustus landt gien ien van mien zörgn bi’j mien man. Et ienige wat ie steeds zeg is: ‘Och deerne, maak oe toch niet zo drok, valt vaste wel mee.’
Niet zo drok?? Niet zo drok?? Leeft die man nog wel in de realiteit? Kreg hi’j nog wel wat mee van wat er allemoale an de hand is?
Ik probere uut alle macht mien zörgn, die inmiddels uut e-gruuid bin tot een bepaalde angst, weg te drukkn.
Toch kiek ik um de klipklap op onze energieapp van Essent um te zien of der al wat veranderd is in ons moandelijkse energiebedrag.
Ok dat viendt mien man overbodig: ‘Kiend, ie maakn et oezelf alleen maar muuilijker, wat elpt et aa-j elke keer op die app kiekn?’
En toch blief ik kiekn.
Tot de genadeklap mien mobiel binnkump en mien arte en heufd kats van slag raakt. Want wat zie ik? Ons moandbedrag van €261,00 wördt verhoogd nur €964,00!!
Eem zie ik sterregies in plaatse van cieferties.
Doezeligheid kreg mien boovnkamer in zien greep en amechtig zak ik in een stoel.
Mien vingers trilln van ellende en um et leed te deeln zet ik een ofbeelding van et bericht in de gezinsapp.
Ik hope dat iemand vol overtuging zal appn: ‘Och moe, maak oe niet drok, dat is een foutien.’
Maar niemand zeg dat.
De reacties bin zoas mien arte en heufd et ok zeng: ‘Waaat?? Dat kan nooit klöppn, bin ze wel goed wies?!’
Mit trillnde vingers en een ongekende woede zet ik et moandbedrag metiene terugge nur et olde bedrag.
Bin ze now elemoale van de pot e-rukt? Gien cent extra krieng ze!

Dat er wat mut gebeurn is dudelijk: wi’j muttn onze spaarrekening anspreekn en zunnepaneeln anschaffn.
Zo e-zegd, zo e-doan. Onze twi’jde zeune vuult onze ellende an en vervangt ondertussn al onze olde lampn veur ledlampn.
Vanof et moment dat diezelfde zeune en mien man de zunnepaneeln op et dak e-plaatst em en de jonge de boel an e-sleutn ef, waart er een ni’je geest deur mi’j hin.
De gaskachels maang niet meer an, ik ligge onder een extra dikke deekn op de banke, et douchn probeer ik wat körter te holln en um de klipklap loop ik nur de meterkaste.
Bi’j een betien zunne trek ik de meterkastdeure oopn um te zien of die meter ons ok belazerd.
Der is zunne dus de energiemeter mut now in ieder geval een -min angeevn.

Al mit al is dat nog een heel wark. Elke keer nur die meterkaste loopn, sleutel ummdrei’jn, kiekn, en begerig hoopn op teruglevering.
Maar dat valt nog oardig teeng.
Op et moment dat onze paneeln installeerd bin is namelijk de zunne vertrökkn. Essent gef in de app an dat ze now an et bereekn bin hoeveule ons moandbedrag goat wörn sinds de zunnepaneeln.
Dat dat een weke mut duurn kan ik niet snappn. Alles is toch digitaal geautomatiseerd? Dat klappn ze der toch zo in? Ik MUT weetn wat ons ni’j bedrag is!
Al goan wi’j dat netuurlijk niet betaaln. Volnd joar zien wi’j wel weer verder.
Maar tot op heedn geef ik gien strobried toe.

Ok mien man niet. Die is compleet umme.
Misschien is dat bi’j mann ok anders.
Ze bin meer ofwachtend, maakn zich in ’t veurn niet zo drok, zien et wel as et zoverre is.
Maar now is et bi’j hum ok anders.
Gien cent extra kreg Essent. Gien cent. Wi’j zulln ze!

Mien man löp, net as ikke, elke dag mit grote regelmoat nur de meterkaste um te kiekn. De stappnteller kan hoast niet bi’jholln hoe vake wi’j de hal inkleppern. Bi’j teruglevering koomn wi’j lichtelijk hijgend en triomfantelijk terugge: ‘Et goat goed, de meter stond op zo en zo veule kilowatt terugge!’

Der zit echter wel een keerzijde an disse triomf. Noast de vreugde die de zunne energie ons oplevert, levern wi’j zelf in op onze eign energie. Wi’j raakn bek of van et hin en weer geklepper.

Plots krieg ik een brainwave: in onze tune stöt zo’n metaaln twi’jpersoonsbankien mit een toafeltien dertussn. Ideaal um in onze hal te zettn. Pal veur de oopn meterkastdeure.

Zunde van de tied

Ik eb weinig geduld mee e-kreeng bi’j mien geboorte.
Ik kan mi’j vreselijk opwiendn as der van die dreutelaars veur mi’j loopn in de winkelstroate die mi’j de weg verspern.
Of as ik in de auto achter iemand anders riede die nauwelijks zeuvntig redt woar hi’j tachtig mag.
Of as ik pitige baanties trekke in een zwembad maar steeds um gezelligheidszwemmers hin mut zigzaggn.
Of as ik in de rij veur de kassa stoa en klantn veur mi’j hun boskoppn pas inpakkn as ze e-pint em, of alle kedogies die ze e-kocht em in willn loatn pakkn.
Bi’j al zulk soort onbenullige zaakn eb ik steeds et gevuul dat ik kostbare minuutn van mien leevn verlieze.
En dat vien ik zunde van de tied.

Toch is er qua winkeln een positieve ontwikkeling goande.
In de Kruidvat em ze namelijk de zelfscan kassa’s.
Hoef ie niet meer in de rij te stoan. Ideaal.
De eerste keer dat ik hum in de gaatn kriege maak ik der metiene gebruuk van.
Triomfantelijk passeer ik de rij die veur de kassa stöt.
Der ontstöt ok metiene een soort wedstried in mi’j: ik mut eerder kloar weezn dan de leste in die rij: een old vrouwgien mit een rollator.
Doar kan ik et wel van winn, makkie.
Mien spullegies haal ik uut mien boskoppnmandtien en hale ze ien veur iene veur et scan-scharmpien langes.
Shampoo-blieb, oorbellegies-blieb, creme-blieb. Et goat lekker.
Mascara-bl…mascara-bl…MASCARA-BL…NIKS BLIEB! Hi’j pakt hum niet!
Ik hale de mascara op een andere maniere der veurlanges: dichterbi’j, verderweg, schieve, recht, ondersteboovn, maar der kump gien blieb.
Mien ongeduld kump mit rasse schreedn opzettn, et is gewoon niet teeng te holln.
Et gevecht mit mi’jzellef begunt: ‘Holt oe in, Frouk, scan eerst maar iets anders.’
Gien blieb. Ik klemme mien kaakn op mekare. Ik mut hulpe em, veurdat ik de boel in mekare hengste.
De rij an de kassa is arg lang. Kan ik der tussn koomn en vroang of de kassiere mi’j effn wil helpn? ‘Nee, Frouk, dat is asociaal’.
Ik zal een andere medewarker te pakkn muttn krieng.
Ik kieke rond, springe in de lucht um over de stellingn te kunn kiekn, maar narges zie ik een medewarker.
Mu-k mien spullegies hier zomaar loatn ling terwijl ik die hele winkel deur mut sjokkn?
Mien ongeduld slöt in ien keer over in een bulk van woede.
Ik mikke alles weer in et mandtien en goa stief van niedigheid achter in de rij stoan.
De zelfscankassa blef geduldig wachtn.
Wanneer der een dame gebruuk van wil maakn ziet ze dat er al van alles e-scant is.
Ik doe een stap opziet en zegge: ‘Hi’j dut et niet, heur, skrieft maar op de boek!’
As extra zolt in mien geestelijke wonde zie ik et olde rollator-vrouwgien kalm de deure uut loopn.
Wanneer ik eindelijk bi’j de kassa bin licht ik de kassiere in. ‘Oké, ik bel wel even naar een collega.’
Gien excuses, gien gratis zalfien veur et ongemak, niks. Et scholderophaaln ontbrek nog net. Lamzakkerigheid troef.
Tot zoverre mien eerste kennismaking. Acht minuutn van mien leevn verleurn. Mit niks.

De twi’jde keer zal mi’j dat niet meer gebeurn.
Zol te toevallig weezn.
Een paar weekn later doe ik dus die twi’jde poging.
Halverwege et zelfscann goat er een rooie lampe boovnop et apparaat brandn en kump er een tekst in beeld: ‘Wacht op een medewerker’.
Willn ze now echt dat ik hier de boel in de fik steke??
Der zit niks anders op dan wachtn.
En wachtn.
Wanneer ik bijna uut mekare knappe kump er een medewarkster.
Ze tikt mit heur lange opzetnagels wat codes op et beeldscharm en dan kan ik weer verder.
Tien minuutn van mien leevn verleurn. Mit niks.

Een weke later probeer ik et nog ien keer.
Et kan nooit dat mi’j dat drie keer goat overkoomn.
Halverwege et scann een bericht: ‘Wacht op medewerker’.
Wat now weer?? Ik eb alles goed e-doan, hi’j bliebte as een malle!
‘Dag mevrouw, we doen even een steekproef. Of u alle producten wel gescand hebt.’

Et is kloar: ik scanne nooit weer!
Ik goa gewoon weer in de rij stoan, hoe lang die ok is, hoe lange et ok duurt en hoeveule rollators der ok stoan. Ik wil gien minuut van mien leevn meer verliezen umme niks.
Zunde van de tied.

Zeurvrouwe

Et is liefdevol bedoeld, maar de lucht wördt mi’j bijna mien longn uut e-parst: ‘Oh, niet zo hard! Ie kniepn mi’j fien!’ probeer ik te roepn.
Een schör geluud is echter et ienige heurbare wat mien stemme nog kan produceern.
Et maakt de veroorzaker van mien ongemak niks uut, mien man klemt zien narms expres nog vaster umme mien lichem hin.
‘Och deerne, et is toch zo fijn um oe te knuffeln,’ zeg hi’j, ‘Der is bi’j oe tenminste wat um vaste te holln, ie zulln maar een zak bottn weezn. Niks an.’, woarnoa hi’j mi’j bijna van de grond tilt.
Mit ienige vertraging kump et mien brein binn: wàt zeg hi’j doar?
Wanneer hi’j mi’j löslöt spring ik achteruut en bore mien blik in zien onschuldig uutziende oong.
‘Wàt zeen ie doar?’ vroag ik op scharpe toon.
‘Hoezo?’ Zien argeloosheid treft mi’j diepe in mien arte. Hi’j ef et niet iens deur!
‘Ie zeedn: der is bi’j oe tenminste wat um vaste te holln!’
‘Ja, en?’
‘Doarmee zeg ie dus dat ik dikke bin!’
‘Huh? Watte?’
‘Ja! Ie vien mi’j dus dikke! Want dikkere meinsn e-j goed grip an!’
‘Huh? Ie bin elemoale niet dikke. Ik viene oe gewoon mooi en dat knuffelt lekkerder as een zak bottn.’
‘Kiek, ie vienn mi’j dus dikke.’
Hoe vake hi’j ok bevestigd dat ik absoluut niet dikke bin, ik marke dat ik dus tòch een zeurvrouwe bin.
Een zeurvrouwe die in elke neutrale opmarking van heur vriend of man iets anders heurt:
‘Zozo, aparte jurk e-j doar an.’ – ‘Oh, ik trekke wel weer wat anders an, ie vienn et dus niet mooi.’
‘Bi-j nur de kapper e-west?’ – ‘Ja, wat dan? Ie vienn et dus niet leuk!’
‘Die broek zit oe as gegeutn, ie zien der lekker uut.’ – ‘Oké, ik eb dus een dikke bibse!’
En zo kan ik nog wel eem deurgoan.
Et is te flauw um over te proatn en ik neme mi’j opni’j veur dat ik niet meer zo gekwetst goa reageern.
Mann snappn dit gewoon niet. Kunn ze niks an doen.

Wanneer ik op een zundag een mooie jörk uut de kaste pakke um an te doen nur de karke, twiefel ik toch eem.
Et gedeelte in et middn van mien lichem, an de veurkante, is niet meer strak.
En die jurk is dat wel.
Zol ik et wel zo lange vol kunn holln um mien boek in te trekkn? Op et randtien van ademnood?
Wanneer ik de bewuste jörk an ebbe, zie ik dat ie mi’j prima stöt.
Behalve an die veurkante.
Ik dreie mi’j umme veur de spiegel en zie dat ik toch wel heel arg mien boek in mut holln wil et er een betien skier uutzien.
Toch woag ik et er op. Boek inholln is jummers ok metiene een boekspieroefening?
As ik beneedn kome vroag ik mien man: ‘Kan disse jörk nog? Maakt hi’j mi’j niet te dikke? Zie-j mien boek ok arg?’
De man kek eem op van de krante en zeg; ‘Nee heur, stöt oe mooi.’
‘Ja, maar zie-j mien boek ok arg?’
De man kek weer op van zien krante en zeg: ‘Nee, ik zie niks’.
Ik slikke allerlei opmarkingn in, mien goeie veurneems um gien zeurvrouwe te weezn dreign namelijk alweer te verdampn. Is zien schuld, hi’j kek niet iens goed, zien gedachtn zittn nog bi’j de krante.
Totaal buutn mien comfortzone neem ik een besluut: ik holle de jörk gewoon an.

As ik in de karke zitte, zie ik ien van mien zeuns binnkoomn.
Hi’j ef mien kleinzeuntien ok bi’j zich.
Et kleine mannegien löp nur mi’j toe um nog eem op mien schoot te goan zittn.

Maar…veurdat ie dat dut tikt ie plots mit zien wiesvingertien op mien inmiddels ontspann boek en vrög: ‘Oma, zit doar een baby in?’

Corona-pettat

Ik geve et eerlijk toe: pettat speult een grote rolle in mien leevn.
Niet groter dan Frits mien man netuurlijk, nee, dat verschil zie ik zelf ok nog wel in.
Ok niet groter dan mien kienders en kleinkienders, tuurlijk niet.
Maar pettat stöt wel heel hoge in mien top tiene.

Wat kan ik genietn van zo’n plastic bakkien pettat mit dubbele mayo van ons plaatselijke café/restaurant/cafetaria Het Wapen van Utrecht, oftewel café Rene.
Simpelweg dat tillefoontien nur hun maakt mi’j al bliede: ‘Ja, mit mi’j. Ik eb een bestelling!’
Ik weet zeker dat ze heel veule andacht besteedn an mien bestelling.
Elke keer is et zo ontzettend lekker en zo’n heerlijk geklieder mit die overdaad an mayo.
Die lekkere mayo die ik nog steeds niet in een supermarkt eb kunn ontdekkn.
Heel veule markn em hier al op toafel e-stoan, maar niks haalt et bi’j de mayo van café René.
Now vroag ie oe misschien of woarumme ik dubbele mayo wil.
Mien antwoord is: ik wil niet zonder koomn te zittn.
Elk stukkien pettat verdient et um gul deur die gele smurrie hin e-haalt te wörn.
Um overlaadn te wörn, tot et leste stukkien an toe.

Maar toen kreeg ons hele gezin corona.
Niet dat ze der slim ziek van waarn, inteengdeel, ze schuurdn der mooi bi’jlanges.
Maar geur en smaak addn ze niet meer.
Bi’j de meestn verdween dan ok de eetlust.
Ik wörde as leste ziek.
Ik kreeg alle verschienseln woar de rest niet onder e-leedn ad.
Et wörde veur mi’j een gruwelijke, bedlegerige, koortsige en hoesterige toestand.
En barre muu, ik sluup bijna de hele dag.
Kon de eerste daang ok niet zonder begeleiding de trappe op en of koomn.
Wat ik gelukkig wèl kon was eetn, want ik pruufde alles nog.
Maar ellendig genog, de vette hap wörde niet meer besteld.
De rest ad er gien zin in. Onveurstelbaar.

Op zekere oamd, op et dieptepunt van mien ziekte, kreunde ik vanuut mien bedde: ‘Frits, help mi’j toch! Ik eb zo ontzettend veule zin in pettat! Echt, ik vule dat dat levensreddend veur mi’j kan warkn! Help mi’j!’
En die beste man, die man die veur mi’j nog steeds op de eerste plekke kump, die gaf geheur an mien jammerklacht.
Op een oamd heurde ik hum vanuut mien bedde de trappe op loopn.
Goed, dut ie wel vaker.
Toen heurde ik hum onze sloapkamer binnkoomn.
Dut ie ok wel vaker.
Toen heurde ik, dwars deur mien gonznde oorn en bonkende heufd hin, gekraak van papier.
Heel bekend gekraak.
Onmiskenbaar herkenbaar.
Nog nooit in onze sloapkamer heurt.
Terwijl ik mi’j mit muuite ummedreide en mien man zag stoan, keek ik in zien grijnzende tronie en zag dat ie dat o-zo bekende zakkien vlak boovn mien heufd huult.
‘Deerne, roek ie et ok?’
Och, hi’j hoefde et niet nog een keer te vroang.
De beloftevolle geur maakte een energie in mi’j lös die bijna overienkump mit een bevalling.
Ik richtte mi’j op, gung rechtop zittn en graaide nog net niet dat zakkien uut zien handn.
Pettat! Ik gung et reddn!
‘Rustig an, deerne, rustig an, straks valt de boel uut et bakkien. En kiek, dubbele mayo!’

Meinsn, ik zal oe eerlijk vertelln, dat bakkien pettat is et lekkerste bakkien pettat dat ik ooit ad ebbe. Ik sleurde die gele knapperige stengelties gul deur de mayo, ik likte mien vingers der elke keer bi’j of, schrokte mit een noodgang alles nur binn en vuulde mi’j heerlijk volgevreetn en compleet verzadigd.
Ik durve hoast mit zekerheid te zeng dat dat bakkien pettat de umslag e-west ef in mien ziektebeeld.
Et zolt, et vet en de grote hoeveulheedn em veur mien gevuul alle tanende vitamienn en mineraaln an e-vult.
Ik knapte op.
Nooit zal er meer een bakkien of puntzak pettat koomn dat zo lekker en genezend is as dat iene bakkien, op die bepaalde oamd, ofkomstig van café Rene en ontvangn uut de liefdevolle handn van mien eign man, mien ienmoalige nummer twi’j.
Disse keer was et die Corona-pettat.
Een nummer iene um op te vreetn.