Columns in de categorie Column

Dag (o)ma Kroek

‘Wat mu-k hier dan? Wat is er dan gebeurd? Ik kan toch wel nur huus toe?’

Disse vroage zulln wi’j nooit meer heurn. De vroage die onze oma en moeder zo vake stelde wanneer ze weer e-valln was en op e-neumn mos wörn in et zieknhuus.
En elke keer kwaamn wi’j mit etzelfde soort uutleg:
‘Ie bin e-valln, ie em de heupe e-breukn.’
‘Ie bin e-valln, ie em een nekwarvel e-breukn.’
‘Ie bin e-valln, ie em een gat in oen heufd.’
‘Ie bin e-valln, ie em oen jukbiendern en een oogkas e-breukn.’
De leste joarn waarn veur heur een anienschakeling van ienzaamheid, van radeloosheid um heur verleurn geheugn, en van onrust umdat heur man maar steeds niet thuuskwam.
Heur man, onze (o)pa, die al bijna drie joar een ander, eeuwig Thuus ad, maar woar ze zich niks meer van kon herinnern.
‘Maar wanneer kan ik dan nur huus? Zo arg is et toch niet, ik eb niks gien piene.’
Noa onze eindeloze uutleg dat ze eerst mos opknappn en doarumme niet nur huus mocht maar een poosien mocht woonn in et kleinschalig woonn in de Zaaier in Blokzijl, nam ze die hoopvolle uutleg gelukkig rustig an.
Toch nam de drang um nur heur eign huus in Sint Jansklooster te goan niet of.
Elke dag wanneer wi’j op bezuuk kwaamn ad ze heur persoonlijke spulln al in e-pakt in een plastic zakkien.
Want netuurlijk kwaamn wi’j heur ophaaln, der was jummers niks an de hand?
‘Breng mi’j maar nur huus, doar knap ik veule sneller op.’
Maar ze knapte niet op.
Inteengdeel, heur gezondheid gung rap bargofwaards.
Woar heur geest dacht dat ze alles nog kon, zei heur lichaam dat et op was.
Muu van et leevn, muu van de slopende geestelijke en lichamelijke ziekte die heur vermagerdn tot op et bot.
Van de vrolijke, starke, soms ondeugnde (o)ma was weinig meer te zien.
Toch bleef heur humor ongewiezigd, zelfs toen ze bijna gien adem meer ad um te flustern.
Heur grote veurroad an eign geschreevn gedichtn bin ons tot een geweldige steun in disse rauwe daang van gemis.
Want dichtn, dàt kon ze!
Zo schreef ze, noast talloze andere gedichtn, een reeks ontroernde gedichtn over et geheugnverlies van heur eign moeder en de doarbi’j beheurende oftakeling.
Gedichtn die een echo bleekn te weezn uut et verleedn.
Een verleedn woarvan ze bange was dat et een heedn zol wörn.
Een verleedn dat heur tòch bleek in te haaln en heur in de greep kreeg.

Heur verlangn um nur huus te goan is sinds vief oktober 2019 um e-zet in een definitieve intrek van een veul mooier Huus.
Een Huus zoas hier op aarde nooit ervaarn zal wörn, maar woar ze zo vol overtuging en vertrouwn over schreef (zie ‘Avondgebed’).
En et is goed, (o)ma is eindelijk Thuus.

Avondgebed

Ik ga slapen, ik ben moe,
‘k sluit mijn beide ogen toe.
Here, houd ook deze nacht,
over mij getrouw de wacht.

‘Ik ga slapen, ik ben moe’,
‘k zong het voor haar vele malen.
God sloot zelf haar ogen toe
toen Hij zijn moe geleefde kind kwam halen.
Heel die lange, bange, duistere nacht
hield Hij over haar getrouw de wacht.
Hij droeg haar door de laatste donkere schacht
en in Vaders armen is ze veilig Thuis gebracht.

(Annie Kroek – Rook)

 

Triomftocht

‘Oh, mu-j doar ies kiekn! Wat mooi.’
Mit mien vinger wies ik nur een höltn huusien dat net nog te zien is tussn de boomn, hoge boovn op een barg.
Mien man volgt de richting van mien vinger en ziet hum ok. ‘Aa-j doar stoan e-j vast een schitterend uutzicht over Cochem’, beaamt hi’j mien enthousiaste kreetn.
Eem zo snel as wi’j dat constateern beseffn wi’j da-j doar nooit mit een auto kunn koomn, et stöt pal tussn de boomn.
Mien man is er dan ok gauw kloar mee. As ’t niet kan, dan kan ’t niet.
Toch löt et idee um bi’j dat huusien te koomn mi’j niet lös.
Vanuut ons appartement in Cochem (woar wi’j een weke op vekasie bin) begunt et steeds meer te kriebeln um der toch te koomn. ‘Frits, wi’j em wel vaker steile bargroutes e-loopn toch? En doar kwaamn wi’j noa een stief kwartiertien toch ok weer van bi’j?’
‘Dat klöpt, maar dit is veule hoger dan die routes. Echt veule hoger. Ik weet et niet, heur.’
Ik marke dat mien man inmiddels van de ‘nee-stand’ in de ‘twiefelstand’ kump.
Ik mut nog eem deurdrukkn, dan e-k hum zoverre. Ik bin der namelijk van overtuugd dat wi’j dat wel ankunn.
‘Frits, et kan now nog, as wi’j over een paar daang weer in Klooster bin ku-j et wel op de boek skrievn.’
Noa wat wikkn en weeng, debatteern en concludeern, is et dan toch zoverre: wi’j goan.
As deurgewinterde boswandelaars vulln wi’j een flessien mit ranja en neemn een rollegien snoep mee.
Et eerste stuk is nur de bosroute is mit de auto goed te doen.
Wanneer wi’j een eindtien e-loopn em zien wi’j een bördtien woar de route start.
En die start is metiene steil.
Arg steil. Bijna rechtop-steil.
Et grote hijgn is begunt en dat noa krap vief minuutn.
Bi’j elke bochte hoopn wi’j dat er een vlak stukkien zal koomn um eem bi’j te kunn tankn, maar niks der van. Et is asof alle boomn roepn: ‘Ie wolln nur dat huusien? Ploetern zu-j! Ploetern!’ Noa zes minuut stopt mien man en blef hijgend krom stoan.
‘Hoe lange nog, denk ie?’ vrög de lepert. ‘Weet ik dat, wi’j bin nog maar net begunt man!’
Dan zettn wi’j weer deur. Wi’j wörsteln ons van pad nur pad, de iene nog steiler as de andere.
En et huusien kump niet in ’t zicht.
De twiefel begunt an ons te knaang: zol dit wel et goeie pad weezn? Em wi’j de bördties niet verkeerd e-leezn? Is dit uberhaubt wel normaal? Zo steil? En zo langdurig steil? Willn ze hier in Cochem de meinsn doelbewust nur de gallemiezn helpn ofzo?
En wat now as de sterregies veur de oong van mien man nur zien longn sloan en doar een pottien goan dansn? Wat now as ie neerzijgt?
‘Frouk, dit kump niet goed! Ik goa niet verder!’ zeg de man terwijl hi’j licht trillnd zien mobiel pakt um te kiekn woar wi’j ons bevienn.
Et ronde ballegien gef onze positie an maar mit gien meugelijkheid is te zien of er in de nabije toekomst ok een husien te bewondern is.
‘Weet ie wat?’, zeg ik hijgend, ‘ik lope eerst wel eem een stuk veuruut um te kiekn of er al wat blauwe lucht argens deurhin schient. Zo ja, dan munn wi’j der echt bijna weezn.’
Mit grote stappn zwoeg ik verder, mien man achter mi’j loatnd.
Ik neme nog twi’j bochtn en geve et dan op.
Ik doe niet meer.
Ik goa kepot.
Stuurs loop ik terugge en davere mit een pittige gang neerwaarts.
‘En wat goan ie doen, mevrouw?’ vrög mien man.
‘Ik geve et op, dit wördt niks. Straks krieg ie et an ’t harte, mit grote gevolgn want hier kan nooit een traumahelikopter koomn!’
‘Munn ie ies oplettn, mien deerne! Munn ie ies oplettn! Wi’j goan dat husien zien al wördt et ok nacht.’
Et is plots of de man vleugelties kreg: net zo snel as ik nur beneedn daverde, klimt hi’j nur boovn.
Ik dreie mi’j umme en zie hum verdwienn.
Maar ik goa der niet achter an, ze kunn mi’j allemoale de pot op hier in Cochem.
‘Frouk! Ik zie hum, kom hier!’
Zien jubelstemme klinkt mi’j as muziek in de oorn.
Ik geve mi’jzelf een peute gas en klimme achter hum an.
En dan zie ik et prachtige huusien. Mit een geweldig uutzicht! Wat een triomftocht, wi’j em et e-red!
Noadat wi’j wat drinkn en een snoepien tot ons e-neumn em ontdekkn wi’j een echtpaar dat op een bankien noast et huusien zit. Ik zegge teeng ze: ‘Poeh, das war nicht einfach!’
Ze knikkn en zeng (vri’j vertaald uut et Duuts): ‘Klöpt, die route is arg pittig. Wi’j bin hier mit de auto e-koomn, eem verderop is een parkeerplekke…’

Reis nur Parijs

Et goat gebeurn, ik goa mit mien darde zeune twi’j daang nur Parijs! De koffers bin e-pakt en um half viere ’s nachts goat de wekker of. Mien man redt ons nur Zwolle, de opstapplaatse veur ien van de vief bussn die zo’n driehonderd man nur Parijs zulln brengn veur twi’j örgelconcertn van Minne Veldman.
Ik kusse mien man gedag en zuke een plekkien bi’j et raam, noast mien zeune.
Der zit een echtpaar achter ons, en noast ons zittn twi’j vriendinn van middelbare leeftied.
As wi’j een half uurtien onderweg bin tik ik mien zeune an en knikke richting de beide dames: ‘Mu-j eem kiekn wat ze allemoale uut die tasse haaln. Volns mi’j em die ervaring mit een busreize.’
Een thermoskanne mit köppies kump te veurschien, sukerklonties, koekies, een plakkien wörst, komkommer, zolte pinda’s, hardgekookt ei mit zolt, snoepies en geschrapte wörtelties.
‘Mu-j ies heurn hoe lekker ze dat vienn’, flustert mien zeune. ‘Dit bin echte die-hards, moe. Die weetn woar ze et over em.’
Doarnoa haaln ze een tablet uut de tasse goan ze een digitale krante leezn.
‘Moe, mu-j eem oplettn wat er achter ons gebeurt, goed lustern.’
Ik spitse mien oorn. Een vrouwestemme is continue an et woord. ‘Mammamia, wat is het hier warm, sjonge, weer een stoplicht, ik heb buikkrampen, hoe lang gaat dit allemaal nog duren?’
Wi’j munn muuite doen um niet hardop te lachn.
As de man steeds vaker reageert mit ‘…sjaahhh…’ en effn later de koptillefoon opzet kunn wi’j et niet meer volholln en lachn vol uut.

Bi’j de eerste pitstop muttn wi’j helaas een ure wachtn op een andere chauffeur.
Et is veur onze achterbuurvrouw reedn genog um verder te foetern.‘Begrijp ik niet, dit is toch geen organisatie?’
‘…neehee…’
‘Ja, wees eerlijk, dit is toch niet normaal?’
‘…neehee…’

Exact een ure later dan gepland koomn wi’j in Parijs an.
Ik kieke mi’j de oong uut et heufd: armoede, vluchteling, stroatafval, toeterend verkeer, de Eifeltoorn, de Arc de Triomphe en de Champs Elysees.
Dan stappn wi’j uut op de kade woar wi’j een kaartien in de handn e-drukt krieng en zelf uut muttn zuukn welke rondvaartboot wi’j op muttn.
Noa enig gezuuk lukt dat en de verbroedering onderling wördt steeds groter.
De rondvaart is mooi, wi’j zien zelfs van dichtebi’j de verbrande Notre Dame.
Dan stappn wi’j weer in de bus en maakn in een prachtige karke een heel mooi örgelconcert mee.

En dan, rond een uur of elf, wörn wi’j eindelijk nur een hotel e-bracht.
Maar dan blek dat er niemand van de organisatie mee is en stöt onze groep zonder leider bedremmeld an de balie.
Noa wat heftig hin en weer geproat mit een hotelmedewarker röp een man: ‘You want a leader? I am the leader!’
Mit een noodgang krieng wi’j een kamer en lig ik tevreedn te greinzn nur mien zeune in et bedde noast mi’j.

Et ontbijt van de volnde mörn is bescheidn maar goed en de gesprekkn an onze toafel nog beter.
En dan is et tied um weer in de bus te stappn, woar et geklaag disse keer terecht is: menigeen zat in et verkeerde hotel en sommign addn niet iens ontbijt ad.
Wi’j vermaakn ons weer mit et oflustern van de gesprekkn en noa een rondgang mit de bus wördt de reize of e-sleutn of mit et leste örgelconcert.
Helaas zet de buschauffeur ons of bi’j een verkeerde karke.
Gelukkig is er een slimme vent die zien mobiel-mit-navigatie de lucht in stek en röp: ‘Volg mij, I am the leader!’
Et concert is prachtig en voldaan reizn wi’j ’s middes weer op huus an. Noadat wi’j een stief kwartiertien onderweg bin krieng wi’j te heurn dat de opvangbak onder de toilet te klein blek en helemoale vol zit. Verbod van de chauffeur: niet meer nur de sanitaire recreatie! De boel bewaarn tot wi’j over een ure of twi’j een pitstop maakn…

Wanneer wi’j um half neeng in Bergen op Zoom bin zeg de chauffeur: ‘Mensen, ik zet de bus aan de kant want er branden verontrustende lampjes. We wachten op een vervangende bus uit België. Kan zo’n anderhalf uur duren.’

En doar stoan wi’j dan, mit de koffers, op de stroate.
Mit een groepien goan wi’j een café binn um wat te drinkn.
De verbroedering kent inmiddels gien grenzn meer.
En dan, verrassing, kump drie uur(!) later eindelijk de vervangende bus.
Woarin de airco kneiterhard an stöt.
Ik zegge dat teeng de chauffeur die der vervolgns niks an dut.
Meinsn leng kleedn over de knie’jn, trekkn jassn en vestn an en over verbroedering hoef ik et niet meer te em.
Wanneer wi’j bijna in ijspegels veranderd bin löp iemand nur de chauffeur en kump er verandering: et wördt een half ure lang bloedhiete.

Um half drie arriveern wi’j dan eindelijk in Zwolle woar mien man in de donkere nacht zit te wachtn in de auto, stipt op tied, zoas beloofd, zonder mankementn.
Dankbaar denk ik: der bin twi’j dingn goed e-goan in onze reis nur Parijs: et wegbrengn en et ophaaln. Deur mien eign, echte leider!

Ik hoeve niks!

Elk joar is et weer etzelfde: mit overgave trappn wi’j in de uut Amerika overgeweide traditie die moederdag hiet.
Et höldt schoeln, winkels, mann en kienders dagenlang in hun Amerikaanse macht.
Want wat Amerika dut mut Nederland gillend snel kopieërn.

Zo ok in huize Weijs. Al em mien man en ikke al joarn de ofspraak dat wi’j niks meer an die flauwekul doen, toch mislukt et elke keer weer. Een weke van te veurn begunn onze gesprekkn as volgt:
‘Wi’j doen disse keer ècht niks an moederdag, heur. En holt oe der an, anders bin ik mit vaderdag weer de klos. Boovdien em wi’j alles wat ons hartien begeert, dus niks doen!’
‘Goed,’ zeg mien man dan steevast, ‘doe ik. Eerlijk. Ik doe niks. Belooft.’

Dit joar keer lek dat te lukkn. De zoaterdag veur moederdag dient zich an en terwijl ik een enörme hoeveulheid bloezn an et striekn bin verzekert mien man mi’j dat hi’j ècht-eerlijkwoar niks veur moederdag e-kocht ef. Now em wi’j bin ons gezin iene eerlijkheidsregel: wanneer iemand ‘eerlijkwoar’ zeg, dan is dat ok zo. Doar ku-j op vertrouwn.
Maar ja, onze dochter en een zeune heurn onze conversatie ok. En dan is et mis.
‘Oh nee, moe, dat goan wi’j niet doen hè? Niet mit zo’n zielig gezichte now stoan te striekn!’
‘Ik eb gien zielig gezichte!’ protesteer ik.
‘Jawel, ie stoan as een enörm slachtoffer te striekn, zo van: ik zegge dat ik niks hoeve, maar jonges, kiek mi’j hier toch ies stoan te sloovn!’
‘Niet sloovn, ik stoa gewoon te striekn, verder niks!’
‘Ja, maar now munn wi’j dus wat koopn want anders bi-j mörn zielig! En hoe muttn wi’j dat now nog veur mekare krieng dan?’
‘Gef niks joh, et is toch helemoale niet arg as ik moandag teeng iederiene mut zeng dat ik niks van jullie e-kreeng ebbe? ’t Is toch jummers allemoale flauwekul? Ik strieke en wasse gewoon nog eem de hele dag deur, joh.’
Onze dochter flipt zowat de panne uut.
De rest van de dag löp ze mit een enörm schuldgevuul rond.
Ik bin tevreedn over mien toneelspel: dit was een voltreffer.
Want eerlijk is eerlijk, al zeg mien mond ‘ik hoeve niks’, toch wil ik stiekem wel verrast wörn.
Mien man vuult waarschijnlijk ok iets van ‘nattigheid’ want hi’j kump mit een leuk veurstel: ‘Frouk, wi’j goan vanmiddag nur een oorlogsmuseum, argens koffiedrinkn, dan riedn wi’j deur en goan ’s oams uut eetn. Hoe vien ie dat?’
‘Leuk! Gezellig! En weet ie, dan nuum wi’j dat oen vervrogde moederdagkedo.’
‘Och ja, wat ie willn, mi’j best.’
Al reageert hi’j luchtig, ik heure dudelijk een opluchting in zien stemme.
Maar… dit gooit nog meer zolt in de moederdagwonde van de kienders.
En dat is goed, loat ze maar zwietn.
Want ik bin toch niet zomaar een moeder? Ik bin toch ontzettend biezunder? Dat mag toch beloond wörn?
Ik kan et goed an ze markn: ze zittn in de penarie.
Want ze kunn zo snel niks meer veur mekare krieng.
Ik veurspelle een levenslang schuldgevuul dat ik te pas en te onpas kan misbruukn.

En dan wördt et moederdag.
As wi’j ’s mörns an et eetn toe bin, koomn onze volwassn kienders plechtig veur mi’j stoan.
Onze dochter nemp et woord: ‘Moe, umda-j zo’n fantastische moeder bin addn wi’j netuurlijk al heel lange een kedo veur oe in huus.’
‘Jaja, ammehoela. Goat maar eetn.’
Maar dan overhandign ze mi’j een geplastificeerd en kleurig papier mit de tekst: ‘Gratis schoonheidsbehandeling bi’j Tineke Tuin, ALLES VEUR ONZE MOE!’
‘Leuk hè? Al een hele poze in huus!’
Hun tronies stoan uutgestreekn, ze probeern de schijn manmoedig op te holln.
Ik barste in lachn uut en zegge: ‘Hoe verzinn jullie et zo snel! Gisteroamd nog in mekare e-knooid?’
‘Ehm, misschien…’
Grijnzend bedank ik ze: ‘Och, jonges, dat addn jullie niet hoevn te doen!’
Echt, ik bin trots op mi’jzelf.
Want al zei ik: ‘ik hoeve niks’, toch is et mi’j dit joar weer e-lukt.
Now eerst maar ies kiekn hoe ik vaderdag an goa pakkn.
Onee, gelukkig, hi’j hoeft niks…

Denderende klap

Roem een joar geleedn deed ons (eerste) kleinkiend zien intrede in de familiekring.
In mien droomn zag ik et toen al veur mi’j: boekies mit hum leezn, puzzels maakn, spellegies doen, fietsn en mit hum in de buggy rondcrossn.
Der bin een paar dingn inmiddels al an de örde. As ik zegge: ‘Jochie, zulln wi’j boekie leezn?’ dan kröp hi’j nur mi’j toe, kneutert zich op mien schoot, dut et doempien in de mond en genöt dan in stilte van de onzin die ik bi’j elk plaatien uutkrame.
Puzzels eb ik ok an e-schaft: grote stukkn, inclusief geluudties.
Arg succesvol is dat nog niet, meneer stopt de stukkn liever in een beker.
Een fietsstoeltien en een buggy bin inmiddels ok in ons bezit.
Helaas waarn de weersumstandigheedn dermate slecht dat ik dat fietsstoeltien maar ok die buggy nog niet eb kunn gebruukn. Et ding stöt al tiedn kloar um et bi’j de eerste de beste zunnestraaln te goan inwijdn mit dat mooie keerltien der in.
Want nargens umme, et is gewoon een prachtig exemplaar. Dat keerltien.
En dan is et eindelijk zo verre: et is prachtig weer! Ik bedenke wat nutteloze boskoppn, zette et mannegien in de buggy en wi’j vertrekkn richting de plaatselijke winkel.
Et mannegien genöt zichtbaar en heurbaar, en ik denke dat etzelfde genot ok van mien heufd ofstraalt.
Want wat een prachtig kiend is et!
Ik weet zeker dat menig kloosterkop et huus tommiet uut kump um dit wonder van dichtebi’j te anschouwn.
Ik bin veurbereid, dit goat een langdurige tocht wörn.
Man, wat zal ik een bulte gesprekkn over dit mannegien goan voern.
Iederiene zal perplex stoan, zal zien oong niet van hum of kunn holln, zal mi’j de oorn van de kop vroang.
Wanneer ik twi’j stroatn op weg bin, kump er echter niemand zien huus uutstörm.
Maar ik weet zeker dat ze stiekem achter de gördienn stoan te koekeloern.
Ik lope dus rustig deur, iederiene de tied gevend um nur dit mannegien te kiekn.
En dan kump ons een fietser tegemoet.
Now goan wi’j et beleevn, die goat stoppn, honderd procent zeker.
‘Ha, Frouk Alice, is dat oen kleinkiend? Mooi keerltien!’
Ik knikke, trots as een pauwe, en zegge: ‘Ja, hoe road ie et zo? Zie-j overienkomstn?’
De persoon stapt van de fiets, bekek et tafereeltien en gooit mi’j mit ien denderende klap terugge in de tied.
De tied van mien eign opgruuinde kienders, de tied woarin altied maar dezelfde confronterend-vergeliekende vroang e-steld wördn, de tied woarin bijna elke moeder een mooier, perfecter en slimmer kiend ad dan die van mi’j.
En ze wunn die onbenullig wedstried (bijna) elke keer.
En ok disse keer bin ik de verliezende parti’je.
‘En hoe old is ie?’
‘Net een joar e-west.’ antwoord ik, nog steeds zo trots as een pauwe.
‘Oja? Sow, wat goat dat snel hè?’
‘Jajoh, hoast niet bi’j te holln.’ antwoord ik, nog steeds zo trots as een pauwe.
En dan kump die denderende klap, terugge in de tied.
‘En kan hi’j al loopn….?’
Der schöt van alles deur mien heufd: za-k lieng en ‘ja’ zeng? Of za-k zeng dat hi’j al menig boek uut e-leezn ef? Of dat hi’j mit et grootste gemak een puzzel van duuzend stukkies in mekare zet?
Ik mut reddn wat er te reddn valt, onderdrukke die leugns en zegge: ‘Nee, nog niet. Maar wel bijna.’
En dan kump de bekende reactie, de denderende klap die ik as moeder zo vake kreeg, en now zelfs as oma: ‘O, die van onze dochter is tien moand en löp al!’
Ik slikke, en slikke, en wete nog mit goed fatsoen uut te stootn; ‘O, maar dat is mooi!’
As wi’j doarnoa onze weg weer vervolgn denk ik: ‘Blieft ok allemoale maar binn, goat achter die gördienn weg, goat an ‘t wark, spreek mi’j niet meer an. Ien ding is mi’j now wel dudelijk: jullie kunn de confrontatie mit ‘knappe-oma-mit-nog-knapper-kleinkiend’ niet an. Et ienige wat veur jullie overblef is nutteloos gepoch!’

Blievend letsel

De leste weekn van 2018 verloopn veur mien man en mi’j op biezunder wieze.
Biezunder in de zin van: dat ad wel iets minder spannend e-maagd. En ok wel iets minder pienlijk.

Tiedns de karstnacht is et mit ons nog dikke prima.
Mit onze mede-muzikantn van S.D.G. loopn en riedn wi’j in de donkere nacht van stroate nur stroate um karstliederen onder diverse stroatlanteerns ten geheure te brengn.
’t Is wel kold, maar och, niet zeurn. Wi’j doen der menig meinse een plezier mee.
Wanneer wi’j zo rond vier ure et bedde induukn, duurt et lange veurdat ik ies warm wörre.
Al vreur et niet, toch bin ik kats verkluumd.
De volnde mörn, eerste karstdag, is et dan ok mis.
Ik zegge teeng mien man: ‘Ik weet niet hoe a-k et ebbe, maar ik eb zo’n griezelige heufdzeerte! Kump vanuut de rugge en de scholders.’
Hi’j dreit zich op een vremde maniere umme en zeg: ‘O. En ik eb de nekke vaste zittn. Dat is veule arger. Dut ok veule zeerder.’
En inderdoad, et heufd van de man zit bikkelvaste an zien romp.
Heel biezunder um te zien, veural in combinatie mit die gekwelde blik.
Toch vien ik mien eign ellende arger en bin ik er van overtuugd dat ik meer piene ebbe dan hi’j mit dat zielige nekkien.
Maar wi’j loatn ons gien van beidn kenn en dapper maakn wi’j, onder invloed van pienstillers, de karstgang nur karke en families.
Ok de twi’jde karstdag volbrengn wi’j op dezelfde maniere, inclusief sjale en pienstillers.
Wanneer wi’j ’s oams mit al onze smartn op de banke zittn, kump mien man op een gegeven moment stief in de bienn en löp nur de keukn.
‘Ik goa eem wat wörst en keeze sniedn, mien deerne. Wi’j munn der toch maar wat van zien te maakn.’
Amechtig knik ik wat, hi’j dut maar. Ik ligge veul te lekker onder mien deekntien, gien meinse die mi’j van de banke kreg.
Gien wörst en gien keeze.
‘LIEVE TIED, MAAR DIT IS NIET BEST! DIT IS ELEMOALE NIET BEST!’, röp hi’j plotseling vanuut de keukn.
Geestelijk haal ik de scholders op. Mooi loatn roepn. Ik eb jummers heufdpiene? Ik kan niks.
Maar hi’j blef roepn. En dat is veur hum toch vri’j ongebrukelijk.
Ik sleure mi’j van de banke en lope nur hum toe.
Tot mien schrik zie ik hum over et aanrecht hangn en lig de geutstien vol bloed.
Dat bloed gutst uut zien doem, woar hi’j een joekel van een snee in ef zittn, wat hi’j mit et eerappelschillemessien e-doan ef dat hi’j ’s middes nog zo stoer stond te sliepn.
Mit mien enörme dokterservaring probeer ik et bloedn wat te stelpn, de wonde schone te spuuln um et doarnoa zeer professioneel te verbiendn.
Ondertussn maak ik ok nog eem wat foto’s van de gehavende doem.
En dan trekt et gezichte van de arme man plotseling wit weg. ‘Goat maar gauw zittn, mien jonge, want oen lichem is mi’j te massief um op te vangn. Heufd tussn de knie-jn! Snel!’
Terwijl hi’j een hele vremde poging dut um te bukkn kreunt hi’j: ‘Dat kan ik niet meinse, mien nekke zit jummers vaste!’
Vol spanning goa ik veur hum stoan um zien val eventueel teeng te kunn holln, ondertussn de huusartsnpost bellend.
En gelukkig, hi’j kan dezelfde oamd rond half elf nog eem koomn.
Mit ien van onze zeuns as chauffeur vertrekt hi’j nur Emmeloord.
Mit een bulte hechtingn, een mooi verbandtien en een tetanusprik rieker kump hi’j terugge.

Wi’j bin inmiddels een paar weekn verder.
Mit mien heufd goat et weer goed, mit de doem nog beter en zelfs de stieve nekke lek weer elemoal flexibel.
Maar nog niet elemoale.
Wanneer ik hum vroage: ‘Ie kunn nog gien neengtig groadn drei-jn, hè?’, verzucht hi’j, weinig verrassend: ‘Nee, klöpt. Ik denke dat dit blievend letsel is…’

Zwarte Piet!

En dan kump Suntekloas eindelijk an in Sint Jansklooster.
Reikhalzend kek menig jong Kloosternaartien uut nur die beste man.
Maar, eerlijk is eerlijk, ze kiekn niet alleen uut nur die grote, gulle, vriendelijke, beboarde en bejoarde warkgever van die grote feestorganisatie, maar ok nur zien humoristische, gymnastische en doldwaze zwarte warknemers.
Ok de Kloosterse muziekvereniging Soli Deo Gloria, inclusief ons hele gezin, stöt kloar um de goedheilig man muzikaal et dörp binn te leidn.
Onze muzikale kienders em nooit argens last van maar mien man en ikke wörn toch steeds iets huiveriger veur die joarlijkse kolde intocht.
Mocht ie now denkn: meinse, stel oe niet zo an, eem flink deurmarcheern en kloar is ‘t, now, dan zal ik oe et volgende eem vertelln: mien vingers verstievn van de kolde, de ventieln blievn vaste zittn, mien lippn verstarn zodat et bloazn steeds muuilijker wördt, mien tienn vuuln bijna levenloos an, mien handn liekn de regie vanuut mien heufd niet meer waar te neemn, mien neuze begunt te druppn, de pettn knelt mien harsens bijna an görte en de rest van et lichem is een gevecht an et levern um mien hoorn goed an de lippe te holln.
Ik bin dan ok oprecht bliede wanneer mien man in de weke veurofgoand an de intocht an kump zettn mit thermo-ondergoed. ‘Kiek, een thermo t-shirt. Ja, mien deerne, ok veur oe. Een broek eb ie zelf toch al e-kocht, hè?’
Wat een geweldige man toch, zo meedenkend um ons weerbaar te maakn veur de barre muzikale intocht.
Ik zie der terstond iets minder teengop.
Dit is in ieder geval iene zörge minder.
Want ik eb nog een zörge: bin de Pietn die meekoomn mit Suntekloas wel echt zwart? Goed zwart zelfs? Niet vlekkerig, of gekleurd, of nog arger gewoon blank?
As dat leste et geval is, hoef ik gien thermo ondergoed an te doen.
Dan stoa ik doar straks te roazn van woede.
Bin ik een hittegolfontploffing noabi’j.
Steek ik die hele pakkiesboot in de fik en is et dit joar veur et lest dat ik mit mien hoorn de Suntekloas muzikaal ebbe begroet.
Dan sloa ik ze mit diezelfde hoorn allemoale op de harsens.
Want dan bin et allemoale zwakkelingn, kleingeestige kneuteraars die zwichtn veur de druk vanuut et westn, veur die trieste protesteerders die niks anders te doen em as de boel vernacheln.
Ik stoa in de startblokkn veur een enörme woedeaanval.

Wanneer wi’j nur de Natuurmonumentn marcheern woar de Sint en zien zwarte Pietn per boot arriveern nemp mien ongedurigheid toe.
Wanneer wi’j al bloazend de boot in de verte an zien koomn begunt mien harte steeds sneller te klöppn.
Mit een schuin oge probeer ik de zwarte Pietn te ontdekkn.
Ik zie een hoge mast, ik zie vrolijke vlaggies, woarnoa de hele boot verschient.
En dan…ik begunne stiekem te telln: iene, twi’je, drieje…zesse…achte!

Warkelijk, achte! Ik kan mien vreugde niet op! Acht van de acht Pietn bin zwart! Pikzwart! Prachtig zwart! Heerlijk zwart! Vrolijk zwart!
Ik wörre helemoale warm van binn, mien trots over die prachtige Pietn die Klooster een stukkien vrolijker goan maakn is zo groot dat et bijna onder mien muziekpette uut davert.
Wat een heerlijk volkien bin wi’j toch, een volkien dat zich niks van die hele stompzinnige discussie an trekt!
As wi’j Klooster binnmarcheern kump er een zwarte Piet noast mi’j loopn.
Ik heure een damesstemme in vlekkeloos dialect an mi’j vroang: ‘En? E-j et ok kold? Ik heurde dat namelijk van Suntekloas!’
Ik kieke heur an en zegge: ‘Totaal niet! Et zwiet löp mi’j zelfs bi’j straalties langes de rugge!’
Wanneer ze doarnoa weer vrolijk verder springt denk ik stiekem: ‘Ze mos ies weetn dat mien fijne thermo ondergoed ok zwart is!’

Plettn!

Ik geleuve dat niemand et zal ontkenn: ik zie der gien joar older uut as zessndartig.
Af en toe ies een dag of zo, of een weke, maar dat is dan ok wel de limiet.
En die keern koomn maar sporadisch veur. Der is gien kipfilet, kalkoenehals, zwemband of theezakkien bi’j mi’j te bekenn.
Ik zegge et maar eerlijk: et is elke mörn een plezier um in te spiegel te zien hoe jong ik der uut zie, zelfs al koom ik net uut bedde.
Et bevremd mi’j dan ok dat de oproep veur et bevolkingsonderzuuk veur die gevreesde ziekte in mien beide ‘dames’ alweer op de matte valt.
Hoe is et in de lieve vrede meugelijk dat ze mi’j doar now al veur de twi’jde keer veur oproepn.
Dan mu-j toch minstens vieftig weezn?
En ik bin nog maar zessndartig!
Gehoorzaam as ik bin trek ik echter de stoute schoenn an en riede mit frisse teenzin nur de opgegeevn locatie woar die grote, witte, vreselijke horror-onderzuukbus stöt.
Die bus dut mi’j elke keer weer griezeln.
Niet alleen umdat hi’j mi’j dut denkn an de tandartsbus van de legere skoele, nee, hi’j dut mi’j ok griezeln um dàt wat er in die bus mit mi’j goat gebeurn.
Of beter e-zegd, mit mien beide dames.
As ik in et kleine ontvangsthallegien stoa zie ik drie buurvrouwn zittn. Gezellig, ons kent ons.
Wanneer ik mien gegevens an de dame achter de balie overhandigd ebbe neem ik plaats noast de wachtende vrouwn.
En dan gebeurt et: wi’j goan mekare de moate meetn. Nee, niet over de grootte van onze eign dames, dat verlies ik mit gemak.
Nee, et goat over de grootte van onze angstn.
En wat blek: ik bin de grootste angsthaze.
De andere dames proatn der biezunder laconiek over.
Ter verdediging zeg ik: ‘Ja, ie kunn wel zo makkelijk proatn, maar de iene is de andere niet. En de iene pienegreins is de andere niet. Ik viene et vreselijk, maa-j best weetn.’
Zo, dat e-k e-zegd. Now koomn der vast meer schoapies over de dam.
Maar nee heur. ‘Och, deerne, et is maar eempies, ’t is zo veurbi’j. Stelt niks veur.’
‘Ja, dat weet ik wel’, roep ik, terwijl mien stemme bijna overslöt, ‘maar dat eempies kan verrotte zeer doen! Ze plettn de boel woar aa-j bi’jstoan! Asof et niks is! Die dokters geevn narns umme!’
Ik kriege weinig bi’jval.
Gien wonder netuurlijk, ik bin ok nog maar zessndartig, zullie bin al over de vieftig.
As vierde slachtoffer bin ik an de beurte.
In een piepklein vertrekkien trek ik onwillig mien boovnkleern uut.
Et is niet mien gewoonte um mien dames et daglicht te loatn zien.
En doar stoa ik dan, totaal ongemakkelijk, te wachtn tot ze mi’j ophaaln.
Wanneer ik een groter vertrek binnstappe zie ik die enörme horrormessiene.
Hi’j greinst.
Hi’j verlekkert zich um mien dames ies goed te plettn, nur de gallemiezn te helpn, te vernaggeln.
Tot er niks meer van over is.
Een vrouwelijke dokter zeg: ‘Gaat u maar met uw bovenlichaam zo staan, nee zo, ja, en dan legt u uw rechterarm hier, uw linkerarm laat u daar hangen, u draait nog even naar links, nee, andersom, zo ja, nog wat meer buigen, ja, dan trek ik uw ene dame even helemaal naar voren tot hij bijna los komt van uw romp, ja, blijven staan, en dan ga ik hem nu pletten. Van boven naar beneden. Gaat het nog? Blijven ademen. Nog een beetje, ja, we zijn er zowat, hij is bijna zo plat als een dubbeltje. Hou vol, blijf stil staan, dan ga ik nu een foto maken.’
Et zwiet meg mi’j van et heufd en rugge en de iene opvlieger noa de ander dient zich an.
En dan mut et nóg een keer, now van links nur rechts.
En dan is de andere dame an de beurte. Plettn is de onuutgespreukn boskop.
Mien opluchting is dan ok niet te meetn wanneer ik via datzelfde trappien de bus weer uutlope richting de vri’jheid.
Wegweezn, nur huus!
De doarop volgende daang reign zich an ien mit een niet elemoal te onderdrukkn spanning.
Want ja, ie weetn et nooit.
Noa enkele weekn kump er gelukkig een goed bericht, mien dames bin goed e-keurd.
Et stemt tot grote vreugde en nog grotere opluchting.

As mien man en ikke een paar daang nur Egmond an Zee vertrekkn um ies goed uut te wei-jn, steekn wi’j halverwege de rit op bi’j mien geliefde MacDonalds.
En doar, mit al mien zessndartig joar, krieg ik een enörme geestelijke dreun te verwarkn.
Wanneer ik et bonnegien bekieke van mien bestelling zie ik achter mien koffie stoan:
‘Cappuccino 65+, €1,00’…

Grenzeloos dom

Der bin van die daang dat ik mi’j verbaze over mien noageslacht en mien man.
Die verbazing fluctueert nogal: de iene dag is et een verbazing vermengd mit trots, de andere dag is et verbazing die grenst an verbijstering.
Verbijstering over grenzeloze domheid.
Domheid, niet alleen bi’j de drie zeuns en mien man, maar ok bi’j mien dochter.
Toch is die dochter over et algemeen wel veule wiezer en beduidend sneller in heur reacties dan heur bruurs.
Op technisch gebied löp ze echter mijlenver achter. Is niet arg. Een vrouwe hoeft ok niet alles te weetn.
Et is dan ok niet verwonderlijk dat ze mi’j op een woensdagmiddeg belt en op nuchtere toon zeg: ‘Ma, ik kome net bi’j mien auto um nur huus te riedn, maar mien dakspoiler zit niet meer an de auto.’
‘Wàt?! Hoezo?!’
‘Now, hi’j zit er niet meer an.’
‘Hoezo: niet meer an?! Is ie der of e-steuln dan?’
‘Ja, dat kan niet anders, en dat mut hier gebeurd weezn. Wat za-k doen?’
‘Hoezo: wat za-k doen?! De pellitie belln netuurlijk! Angifte doen! Bin ze now elemoale gek e-wörn doar in Zwolle?! Wat asociaal!’
Mit de tillefoon nog an mien ore loop ik nur mien man en schreeuwe: ‘Ze em de dakspoiler van de auto van de deerne der of e-steuln!’
Mien man kek mi’j an en zeg: ‘Ja, en? Wat mut ik doar mee?’
Mien mond klapt oopn van verbazing over zo’n onneuzele opmarking. Correctie: verbijstering.
Noa mien advies um heur auto op de plek des onheils op de foto te zettn, hangt de dochter op.
Bi’j thuuskomst bekiekn wi’j heur witte karregien mit verbijstering: gien spoiler te zien.
De dochter plaatst de foto’s van de naakte auto op facebook mit de oproep: ‘Wie heeft gezien dat mijn dakspoiler vanmiddag gestolen is? Of wie weet waar er in die buurt camera’s hangen?’ Ondertussn wiendn de bruurs zich meer en meer op. Welke waardeloze figuurn doen now zoiets? Et arme kiend ef net een autogien e-kocht, is zo trots as een pauwe, en binn een weke wördt de spoiler e-steuln!
Ien bruur zeg: ‘O, wat hoop ik dat er camerabeeldn van binn, dan spoor ik die lui op en sloa ze kats van de wereld!’
Trotse verbazing nemp bezit van mi’j, wat een broederlijke ridder.
De reacties op facebook bin ok hartverwarmend maar levern nog niet echt iets op.
Tot er plots een berichien binnkumpt woarin stöt: ‘Weet je zeker dat het afgelopen maandag nog niet het geval was? Heb nl. maandagochtend iets wits aan de kant van de weg zien liggen.’
Ik wil et de deerne metiene loatn leezn maar ze löp inmiddels mit een collectebusse langes de deurn in onze stroate. Asof der niks gebeurd is.
Ik schreeuwe heur name net zolange tot ze weer in ’t zicht kump.
‘Sjongejonge, moe, wat e-j toch te schreeuwn?’
‘Now, hier op an, leezn!’
Wanneer ze et bericht leest zie ik heur gezichte vertrekkn. Ze zeg: ‘Et zal toch niet zo weezn…?’
Der verschient een lichtrooie blos op heur wangn terwijl ze schoapachtig zeg: ‘Ik weet nog dat ik moandagmörn op et Heetveld gerammel an de auto heurde. Ik bin zelfs nog e-stopt, eb alles bekeekn, maar ontdekte niks. Et zal toch niet zo weezn…?’
Mien verbazing, correctie: verbijstering schöt bijna buutn zien umheining.
Want inderdoad, et zal toch niet zo weezn? Zoveule dommigheid?
De niedigste bruur stapt metiene in de auto en redt mit heur nur de angegeevn plekke.
Onverrichter zaakn koomn ze terugge.
Wanneer er nog een anvullende reactie binnkump van iemand die dat witte ding op de wal e-gooid ef, tussn de vierde en viefde boomstronke, ried ik er mit de deerne nur toe.
En ja, doar lig ie, verbörgn in et hoge grös, tussn boom vier en vieve.
Ik make as bewies nog een paar foto’s van ‘kind-met-spoiler’ en mit et ding achterin de auto riedn wi’j nur huus.
Bewust van heur dommigheid zeg ze: ‘Ik eb dus drie daang zonder spoiler e-reedn, inwoners van Zwolle beticht van diefstal en de pellitie veur niks e-beld. Der rest mi’j niks anders um ok dit te vermeldn op facebook.’
En dat dut ze, zonder ienig excuus of smoesien.
En veurdat trotse verbazing over heur eerlijkheid de kans kreg um bezit van mi’j te neemn zet ik mi’jzelf metiene op de plekke.
Want hoe aa-j et ok wendn of keern, et blef netuurlijk grenzeloos dom…

Goed veurbeeld dut goed volgn…

As verstandige olders em mien man en ikke onze kienders zo goed meugelijk op e-voed. Mit principes, standvastigheid, regels, op zien tied gepaste lijfstraffn en chantagemiddeln.
Simpelweg umdat ze muttn doen wat wi’j van ze vroang en muttn lustern nur wat wi’j zeng.
Want wì’j bin de opvoeders en niet de kienders. Regels bin regels en lustern is de boskop.
De goeie veurbeeldn in standvastigheid, principes en gehoorzaamn an regels krieng ze van mien man en mi’j.
Ja, echt goeie veurbeeldn. Ze kunn ons nargens op pakkn, doar bin wi’j van overtuugd. Wi’j benadern zogezegd de perfectie. As wi’j et al niet bin.
Wanneer der dan ok een bekeuring op de matte valt van ien van de zeuns weetn wi’j zeker, zonder nur de name van de geadresseerde te kiekn, dat die niet veur ons is.
Ok weetn wi’j wat onze benadering nur et slachtoffer mut weezn en hoe dat mut klinkn:
‘Grote sufferd, woar was dat now goed veur?’
‘Ja, maar et was ’s oamds late, der was gien meinse op de weg.’
‘Ja èn?’
‘Now, et verkeerslicht was oranje, dus gaf ik extra gas um doar nog deurhin te kunn riedn.’
‘Wat een onzin um dan gas te geevn! Woar was die hoast dan veur neudig!?’
‘Now, nargens veur, maar ik wol niet in mien ientien en totaal nutteloos veur rood stoan te wachtn. Want op wie mos ik dan wachtn?’
‘Dut der niet toe, regels bin regels. Doar goat weer driehonderd euro et geutegat deur, veur rood en veur de snelheid. Dom jonk!’
Een paar daang later lig er weer een bekeuring op de matte. Van wie now weer?
De verbijstering is groot wanneer mien name as geadresseerde vermeld stöt.
Dan kan niet. Onmeugelijk.
As ik de enveloppe mit veule agressie lös will roppn kump net de dochter binn.
‘Zo, moe, wat is dat, eb ie een bekeuring?’ Et sarcasme drupt van heur stemme. Ik doe net of ik niks heure. Wanneer de doatum, tied en plekke dudelijk bin goat er een lampien bi’j mi’j brandn.
Al eb ik soms de boel niet elemoale dudelijk op de lens stoan deur alle hektiek binn et gezin, toch bin ik er van overtuugd dat ik op dat tiedstip nooit op die bekeurings-plekke e-west bin.
‘Zie-j wel, dat kan nooit, doar bin ik nooit e-west! Doar goa ik wark van maakn!’, roep ik dan ok triomfantelijk uut.
Wanneer de dochter de brief ok leest zie ik heur gezichte vertrekkn. Is dat iets van schuldbewustheid? Iets van schaamte? Mit halfdichtgekneepn oong kiek ik heur an en vroage: ‘Wat is er?’
Ze aarzelt wat en zeg dan: ‘Now ik doar ies over noadenke, die bekeuring is denk ik veur mi’j. Ik was doar op dat tiedstip en die plekke mit oen auto…’
‘Aha…zie-j now wel?’, roep ik triomfantelijk.
‘Ik betale die bekeuring wel, heur, stille maar.’ zeg ze, terwijl ik een zwoare teleurstelling in heur stemme heure. Ik zie heur denkn: ‘Ik verdiene al niet veule, bin nog mit mien opleiding bezig, en now kan ik ok nog ies bijna een moandloon weggooin.’
Ik vule mien harte wiek wörn, sneu eigenlijk. Toch blef ze rotsvaste, et is héur fout en dus héur bekeuring. De deur ons bi’jgebrachte principes en de uutvoering doarvan ontroern mi’j bijna. Ik bin trots op heur.
Ie geleufn et niet maar wanneer de weke bijna ten einde is valt er weer een bekeuring op de matte. Now iene veur de andere zeune. Wanneer de persoon in kwestie de locatie en doatum ziet stoan flipt ie bijna: ‘Ja heur, zu-j net zien! Denk ie dat et goedkoper is um al dat puin mit de anhangwaang weg te breng nur de stört in plaatse van een dure container te huurn, krie-j dit!’
Et gefoeter is niet van de lucht.

En dan, as et echt de leste dag van de weke is, valt er weer een bekeuring op de matte.
Deze keer veur mien man.
Een significante verhoging van een niet betaalde bekeuring…